Bursa’da 1468 yılında “Kümbetli Mektep” adıyla eğitim hayatına adım atan Hoca İlyas Ortaokulu, köklü geçmişiyle 558 yıldır eğitim vermeye devam ediyor.
Anadolu Ajansının “Asırlık Mektepler” dosyasında bu bölümde Hoca İlyas Ortaokulunun eğitim yolculuğu ele alındı.
Fatih Sultan Mehmet döneminde Hocailyaszade Mehmet Çelebi tarafından kurulmuş olan vakıf çerçevesinde “Kümbetli Mektep” ismiyle eğitime başlayan okul, ilerleyen zamanlarda farklı isimlerle eğitim serüvenine devam etti.
Tarihi Kapalı Çarşı’nın yakınında yer alan ve ilk yıllarında Osmanlı eğitim sistemi kapsamında “Sıbyan Mektebi” olarak faaliyet gösteren bina, 28 Şubat 1855’te meydana gelen depremde kısmen hasar gördükten sonra aslına uygun bir şekilde yeniden inşa edildi.
Daha sonra, 1912-1914 yılları arasında restore edilerek “Müdafaa-i Milliye Hoca İlyaszade Vakıf Mektebi” adını alan okul, dönemin Milli Mücadele ruhunu yansıtan önemli simgelerden biri haline geldi.
Milli Mücadele süresince kısa bir dönem işgalci Yunan ordusu tarafından karargah olarak kullanılan yapı, Bursa’nın kurtuluşunun ardından tekrar eğitime kazandırıldı.
Cumhuriyetin ilanından 1998 yılına kadar “Hoca İlyas İlkokulu”, 1998-2014 döneminde ise “Hoca İlyas İlköğretim Okulu” olarak hizmet veren bina, son 12 yıldır eğitim faaliyetlerine “Hoca İlyas Ortaokulu” adıyla devam etmektedir.
Köklü geçmişiyle Bursa’nın “eğitim çınarı” konumundaki Hoca İlyas Ortaokulu, aynı zamanda canlı bir tarih arşivi niteliği taşımaktadır. 1910’lu yıllarda Osmanlıca başlayan ve harf inkılabının ardından Latin alfabesiyle devam eden resmi kayıt defterleri, diplomalar, dönemin mektupları ve eğitim süreçlerinde çekilen fotoğraflar okulun arşivinde saklanmaktadır.
Osmanlı’dan Cumhuriyet’e beş asırdan fazla bir süre zarfında öğrenci mezun eden okulda, şu anda 542 öğrenci eğitim almaktadır.
“Genellikle ilkokul olarak hizmet vermiştir”
Okul müdürü Yalçın Pehlivan, AA muhabirine okulun Fatih Sultan Mehmet döneminde kurulduğunu ifade ederek, “Önceleri Osmanlı eğitim sistemine göre eğitim vermiş ancak Cumhuriyet’in kurulmasıyla birlikte modern eğitim sistemine geçiş yaptığını söyleyebiliriz. Genellikle ilkokul düzeyinde hizmet vermiştir.”
Okulun zaman zaman restore edildiğini belirten Pehlivan, “Zamanla ismi değişse de her zaman Hoca İlyas ifadesi okulda yer almıştır. 1998 yılına kadar ilkokul olarak görev yapmış olan kurum, sonrasında Hoca İlyas İlköğretim Okulu olarak anılmış ve 2014’ten itibaren de Hoca İlyas Ortaokulu unvanıyla bugüne kadar gelmiştir.”
Pehlivan, okulda bulunan Osmanlıca eserlerin uzman kişiler tarafından incelenmesinin dönemin sosyoekonomik durumu hakkında ilginç bilgiler sağlayabileceğini dile getirerek bu konuda doktora tezi yazılabileceğini aktardı.
Okulun şu anki durumu hakkında bilgi veren Pehlivan, toplamda 542 öğrenci ve 42 öğretmenle eğitim hayatına devam ettiklerini belirtti. “1468 yılından beri savaşlar ve depremler dışında kesintisiz eğitim veren Türkiye’nin en eski okullarından biridir. Okulumuz, Fatih Sultan Mehmet döneminden itibaren ışık saçan bir eğitim çınarıdır.” şeklinde konuştu.
